Bieżące wiadomości i wydarzenia z badań Kosmosu


Wiadomości na temat badań Kosmosu zamieszczane w portalu Uranii. Po kliknięciu w tytuł można przejść do pełnej wersji tekstu w danym serwisie.


2025-12-05 17:55 - (Urania) - Tło fal grawitacyjnych silniejsze niż sądziliśmy — czarne dziury
Naukowcy odkryli, że amplituda tła fal grawitacyjnych wytwarzanego przez zderzające się supermasywne czarne dziury jest większa niż przewidywały modele teoretyczne. Rozwiązaniem może być zjawisko preferencyjnej akrecji na mniejszych czarnych dziurach.
2025-12-04 17:06 - (Urania) - Okresowo jaśniejsza supernowa dzięki gwieździe towarzyszce
Nowy model 3D sugeruje, że niezwykłe „podbicia” jasności supernowej SN 2022jli co 12,5 dnia powstają, gdy nowo narodzona gwiazda neutronowa cyklicznie akreuje materię z rozdętej gwiazdy towarzyszącej.​
2025-12-03 21:19 - (Urania) - Potężny rozbłysk słoneczny klasy X powoduje zakłócenia sygnałów radiowych w Australii
Rozbłysk klasy X1.9, pochodzący z nowej plamy słonecznej AR4299, spowodował silne zakłócenia radiowe. Klasa X rozbłysku oznacza grupę najbardziej intensywnych rozbłysków, a numer dostarcza informacji na temat jego siły. Na domiar złego, gigantyczna plama słoneczna AR4294 się obraca, więc według specjalistów może być źródłem kolejnych intensywnych rozbłysków.
2025-12-03 15:55 - (Urania) - Super-Jowisze i brązowe karły: odkrycia projektu OASIS
Kiedy myślimy o poszukiwaniu planet, wyobrażamy sobie teleskopy patrzące w głąb kosmosu. Ale co się dzieje, gdy planety szukamy zaledwie 275 lat świetlnych od nas? To niemal sąsiedztwo w skali Galaktyki.
2025-12-02 15:32 - (Urania) - Dwa gorące gwiezdne olbrzymy zostawiły ślad tuż za granicą Układu Słonecznego
Około 4,4 miliona lat temu dwie wyjątkowo masywne i gorące gwiazdy przeszły blisko Słońca. Ślad po tej kosmicznej wizycie możemy odnaleźć w otaczających nas obłokach gazu i pyłu – a nowatorskie badania pokazują, jak wpłynęło to na otoczenie Układu Słonecznego, a być może nawet na powstanie warunków do życia na Ziemi.
2025-12-01 22:00 - (Urania) - Niebo w grudniu 2025 - oko na Księżyc
Grudzień startuje w blasku Księżyca w wersji "super". Wprawdzie klasyczna Superpełnia wypadła w listopadzie, ale i grudniowa jest efektowna. Warto popatrzeć - tym bardziej, że ruszyła księżycowa kampania obserwacyjna Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). O co w niej chodzi - wyjaśniamy w naszym filmowym kalendarzu astronomicznym. Tymczasem Księżyc wędruje na firmamencie spotykając interesujące obiekty, w tym Merkurego, którego obecność na tegorocznym grudniowym niebie jest szczególnie zauważalna. A w wigilijny wieczór wypada nam zauważyć pierwszą gwiazdę. Tak naprawdę, będą aż dwie! Już teraz można je obejrzeć u nas ; ) Zapraszamy!
2025-12-01 15:34 - (Urania) - Planeta rodzą się w cieniu – nowe obserwacje HD 34282
Astronomowie uchwycili najbardziej szczegółowy obraz dysku protoplanetarnego wokół młodej gwiazdy HD 34282. Obserwacje ujawniły struktury wskazujące na aktywne formowanie się planet w dysku gazu i pyłu.
2025-11-30 16:23 - (Urania) - 400 podwójnych gromad otwartych w Drodze Mlecznej
Astronomowie zidentyfikowali 400 kandydatów na podwójne gromady otwarte w naszej Galaktyce, w tym 268 nowych. To odkrycie rzuca światło na hierarchiczne procesy powstawania gwiazd w olbrzymich obłokach molekularnych i dynamikę ich ewolucji.
2025-11-29 17:18 - (Urania) - Gwiazdy przetrwają przy czarnej dziurze
Międzynarodowy zespół astronomów odkrył, że obiekty orbitujące blisko supermasywnej czarnej dziury Sagittarius A* wykazują stabilne orbity, mimo ekstremalnych sił pływowych.
2025-11-29 16:49 - (Urania) - Słońce w akcji: wyjątkowe zdjęcia najbardziej aktywnego obszaru 2025 roku
Naukowcom udało się uchwycić niezwykle rzadkie, wysokiej rozdzielczości obrazy obszaru aktywnego na Słońcu, który wywołał dwa potężne rozbłyski klasy X. To wydarzenie wyjątkowe — podobne obserwacje naziemne prawie nigdy nie zbiegają się w czasie z tak silnymi rozbłyskami.
2025-11-28 15:57 - (Urania) - Ćwierć wieku Gemini South: nowe, spektakularne spojrzenie na Mgławicę Motyla
Aby uczcić 25 lat od ukończenia budowy Międzynarodowego Obserwatorium Gemini, studenci z Chile wybrali na jubileuszowy cel NGC 6302 – efektowną mgławicę planetarną przypominającą kosmicznego motyla.
2025-11-27 14:40 - (Urania) - Pierwsze „zdjęcie" ciemnej materii? Teleskop Fermiego może wykrył WIMP-y
Naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego mogli po raz pierwszy w historii bezpośrednio wykryć ciemną materię. Zaobserwowane promieniowanie gamma z centrum Drogi Mlecznej wskazuje na anihilację hipotetycznych cząstek WIMP, otwierając nowy rozdział w fizyce cząstek i kosmologii.
2025-11-26 15:41 - (Urania) - Środowisko galaktyk kształtuje ich życie – nowe wyniki z projektu DEVILS
Międzynarodowy zespół astronomów wykazał, że otoczenie galaktyki ma kluczowy wpływ na jej kształt, wzrost i tempo powstawania gwiazd. Wyniki projektu DEVILS rzucają nowe światło na kosmiczne „miasta” i „prowincje”.
2025-11-25 17:52 - (Urania) - Wrzące oceany pod lodową skorupą — nowe spojrzenie na księżyce planet zewnętrznych
Naukowcy odkryli, że oceany ukryte pod lodowymi powierzchniami księżyców mogą wrzeć w wyniku topnienia lodu. To zjawisko może wyjaśniać tajemnicze struktury geologiczne na Enceladusie, Mimasie czy Mirandzie.
2025-11-25 15:00 - (Urania) - Ślad proto-Ziemi odkryty w najstarszych skałach
W jednych z najstarszych znanych skał naszej planety naukowcy odkryli subtelne ślady dawnej nierównowagi izotopów potasu. Te niezwykle rzadkie sygnatury chemiczne sugerują, że niewielkie ilości materiału z proto-Ziemi — młodej, pierwotnej wersji naszej planety sprzed 4,5 miliarda lat — mogły przetrwać katastrofalne wydarzenie, jakim było gigantyczne uderzenie obiektu wielkości Marsa. Kolizja ta doprowadziła do powstania współczesnej Ziemi i prawdopodobnie Księżyca. 
2025-11-25 12:29 - (Urania) - Chiny wystrzeliły z wyprzedzeniem statek kosmiczny do swojej stacji orbitalnej
Na pokładzie chińskiej stacji kosmicznej Tiangong znajduje się trójka astronautów. Z powodu wcześniejszej awarii nie mają jednak kapsuły powrotnej na Ziemię. Dlatego Chińska Agencja Kosmiczna w szybkim tempie wysłała kolejny statek.
2025-11-24 18:57 - (Urania) - Można zgłaszać się do symulacji misji marsjańskiej
W 2027 roku ruszą nowe misje symulujące życie w bazie marsjańskiej. Do początku grudnia 2025 roku trwa nabór chętnych, a procedura wyłonienia najlepszych kandydatów i szkolenia potrwają w 2026 roku. Mogą zgłaszać się także Polacy.
2025-11-24 14:53 - (Urania) - Pierwsze gwiazdy wszechświata zostawiły ślady
Nadmiar azotu w odległej galaktyce to potencjalny chemiczny ślad po pierwszych, supermasywnych gwiazdach Wszechświata. Najnowsze modele potwierdzają, że to właśnie gwiazdy III populacji mogły wzbogacić młody kosmos w ten sposób.
2025-11-23 19:14 - (Urania) - Co by się stało, gdyby pierwotna czarna dziura przeniknęła przez ciało człowieka?
Niektórzy z nas odczuwają niepokój na widok węża czy pająka. Ale co, gdyby na liście potencjalnych zagrożeń pojawił się… mikroskopijny obiekt o ogromnej grawitacji? Czy zastanawialiście się kiedyś, co stałoby się z człowiekiem, gdyby przez jego ciało spróbowała przeniknąć maleńka czarna dziura?
2025-11-23 12:44 - (Urania) - Czarne dziury ze wspólnym tłem
A co, gdyby istniał jeden proces zdolny do stworzenia każdego typu wykrywalnego układu gwiazdowych czarnych dziur? Najnowsze badania sugerują, że taki proces może istnieć i że dotyczy on układu potrójnego.