Adam Michalec

Gwiazda Betlejemska A.D. MMVII

W tym roku, w Wieczor Wigilijny Świąt Bożego Narodzenia, jako pierwsze gwiazdy pojawią się na niebie Wega i Capella. Gwiazdy o porównywalnej jasności - prawie zerowej wielkości. Wega z gwiazdozbioru Lutni - nad północno - zachodnim horyzontem, Capella zaś z gwiazdozbioru Woźnicy we wschodniej części nieba. Podobnie od wieczora na południowym wschodzie, będzie się dumnie prezentował charakterystyczny gwiazdozbiór Oriona, z najjasniejszą gwiazdą nieba u jego stop, Syriuszem (wielkość -1.5), należąca do gwiazdozbioru Psa Wielkiego. W tym roku właśnie Syriusz, będzie miał największe szanse na wystąpienie w roli pierwszej gwiazdki w Wieczor Wigilijny chyba, że południowy nieboskłon będzie zasnuty chmurami lub mgłą.

Z planet natomiast, żadna w tym roku nie będzie miała szansy, aby grać rolę "pierwszej gwiazdki", taki jest bowiem ich "układ" i tak: Merkury znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny. Wenus, jako Gwiazda Poranna (-4.0 wielkość) bryluje na południowo-wschodnim niebie, na co najmniej godzinę przed wschodem Słońca. Mars natomiast będzie widoczny przez cała noc, a o połnocy 18/19 grudnia znajdzie się w odległości nieco ponad 88 mln. km od Ziemi. Jego jasność wyniesie wtedy -1.6 magnitudo. Nawet przez małe teleskopy będzie można dostrzec "kanały" na jego powierzchni. Większymi zaś teleskopami możemy się pokusić zaobserwować jego naturalne satelity Phobosa i Deimosa.

Jowisz zachodzi w krótkim czasie po zachodzie Słońca i jest praktycznie niewidoczny. Saturna natomiast możemy obserwować w drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Lwa, osiagającego +0.5 wielkości gwiazdowej. Małe nachylenie płaszczyzny układu pierścieni planety do Ziemi, (to tak jakby patrzeć na kapelusz w płaszczyznie ronda) znakomicie ułatwi dostrzeżenie, nawet przez niewielkie teleskopy Tytana, największego satelity w układzie słonecznym. Urana można próbować obserwować wieczorem w gwiazdozbiorze Wodnika, nad południowo - zachodnim horyzontem, jako gwiazdkę +6 wielkości. Z upływem dni grudniowych, Neptun (prawie +8 wielkość) będący w gwiazdozbiorze Koziorożca, praktycznie zniknie w wieczornej zorzy Słońca, podobnie jak karłowaty Pluton, który znajduje się na niebie w pobliżu naszej gwiazdy i jest niewidoczny.

Nad ranem, w dniu 24.XII. około godz. 4.45 dojdzie do zakrycia Marsa przez Ksieżyc będący w pełni. Jak głosi tradycja, w noc Wigilijna ponoć nie tylko zwierzęta mówia ludzkim głosem, a tu w noc poprzedzającą Wigilie, niebo nam sprawi takie ciekawe przedstawienie. Pamiętajmy przy tym, że z Marsem nie ma żartów! Rzeczywiście, naszemu satelicie zjawisko to nie ujdzie na sucho, bowiem z każdym dniem będzie go ubywało, aż do styczniowego nowiu. Czyżby to byl jakiś znak?

Natomiast nas interesuje Gwiazda Betlejemska z Ewangelii wg św. Mateusza (2,9), którą Mędrcy (Magowie, Królowie) "ujrzeli na Wschodzie, wskazywała im drogę, a doszedłszy do miejsca, gdzie było Dziecię, zatrzymała się". Astronomowie nie utożsamili jej dotychczas z żadnym autentycznym zjawiskiem niebieskim owego czasu, takim jak gwiazda nowa, supernowa, kometa bądź wielokrotne złaczenie planet; zapewne szło tu o tradycyjne zjawisko symboliczne, występujące w licznych legendach, poprzedzające narodzenie się synów bożych. Byłby to również dowód mesjanizmu Jezusa, gdyż proroctwo Balaama (Num. 24,17), określało Mesjasza jako "gwiazdę z Jakuba". Generalnie Gwiazda Betlejemska symbolizuje pokutę, narodzenie, czystość, przewodnictwo.

Wypatrując zatem w wieczór wigilijny pierwszej gwiazdy, czynimy zadość pięknej tradycji, wspominamy Gwiazdę Betlejemska.

Nie należy też zapominać, że w okresie Bożego Narodzenia często upiększamy nasze mieszkania, kupując gwiazdę betlejemska zwana inaczej wilczomleczem pięknym.

Natomiast, jak sądzę, zupełnie nie wyobrażamy sobie Świąt Bożego Narodzenia bez kolędowania. Kolęda polska, jest naszym dobrem narodowym, dziedzictwem kultury wieków minionych, prawdziwą arkę przymierza współczesności z tradycją. Scenariusz świętowania porządkuje całość działań, zwłaszcza od dnia Wigilii po dzień Trzech Króli, służąc przeżyciu i odnowieniu sensu życia w wymiarze osobistym, społecznym a przede wszystkim religijnym. W scenariuszu tym, ważne miejsca przypadają na przygotowania domu: wypieki ciast, strojenie choinki, smażenie ryb i przygotowanie podarków. Momentem kulminacyjnym zawsze było i na szczęście pozostaje wciąż jeszcze - łamanie się opłatkiem, składanie życzen i wspólna wieczerza w oprawie religijnej, zaczynająca się modlitwą, a kończąca śpiewaniem kolęd a potem, pojściem do Kościoła na Pasterke. Jesli będzie pogodnie, udając się na Pasterke, przystancie proszę na chwilę i zwróccie Państwo uwagę na niebo. W południowej jego części, świecić nam będzie wspomniana na początku, najjaśniejsza gwiazda na niebie Syriusz z gwiazdozbioru Psa Wielkiego.

Nieco powyżej na zachód, będzie się rozpościerał gwiazdozbior Oriona. Zwróćmy uwage na trzy gwiazdy stanowiące pas Oriona, bowiem polska tradycja ludowa przeniosła Trzech Króli właśnie tam, na niebo.

W tym roku Wigilia wypada w poniedziałek i wobec tak długiego weekendu, zachęcać to będzie wielu z nas do spędzenia Świat Bożego Narodzenia poza domem. Jesli już, to proponowałbym wyjazd w góry i na Pasterke polecam wybrać się na Wiktorówki. Najlepiej podjechać samochodem na Wierch Poroniec za Głodówkę, gdzie jest wygodny parking strzeżony. Potem ubrani stosownie do pogody, idziemy za zielonymi znakami, wydeptana przez turystow w głebokim śniegu, prawie płaska scieżka. Księżyc będący w pełni, znakomicie ułatwi nam wędrówkę wśród świerkowego lasu. Już po trzech kwadransach wychodzimy na Rusinową Polanę. Według zgodnej opinii przewodników tatrzańskich, to właśnie z tej Polany roztacza się w dzień najpiękniejszy widok na Wysokie Tatry. Teraz jednak Polana pokryta będzie głebokim śniegiem, a wysoko wędrujący Księżyc powodował będzie magiczne iskrzenie śnieżnych gwiazdek. Mijamy opustoszałe, o tej porze roku, szałasy i po kwadransie dochodzimy do leżącego nieco w dole i otoczonego świerkowym lasem Sanktuarium Matki Boskiej Jaworzyńskiej, pięknego drewnianego kościółka na Wiktorówkach. W niedziele i święta OO.Dominikanie, którzy od lat sprawują tutaj posługę, odprawiają Msze Święte o godz. 9, 11 i 13, oraz o północy: w Wigilie (Pasterka) i w noc sylwestrowo-noworoczną.

Jest to naprawde niezwykłe miejsce, gdzie w 1860 roku pasterce Marysi Murzańskiej ukazała się Matka Boska, a które to miejsce szczególnie upodobał sobie Ksiądz i przyszły Papież Karol Wojtyła.

Droga powrotna mija nam zawsze szybciej tym bardziej, że będziemy pogrążeni w myślach po przeżytym misterium, którego byliśmy świadkami, tak jak mityczni trzej królowie: Kacper, Melchior i Baltazar. Dodatkowo droge będzie nam oświetlał Księżyc, pełniący w tym wypadku role Gwiazdy Betlejemskiej AD 2007.