Biuletyn PTA nr 13

               --------------------------------------  
               |                                    |  
               |         Biuletyn PTA nr 13         |  
               |                                    |  
               --------------------------------------  
  
  Biuletyn informacyjny Zarzadu Glownego Polskiego Towarzystwa Astro-  
  nomicznego (Adres kontaktowy: M. Ostrowski, pta@oa.uj.edu.pl , 
  a w bardzo pilnych sprawach: mio@oa.uj.edu.pl )  
=======================================================================  
  
Spis tresci:  
  
   I.  Zmarla Profesor Wilhelmina Iwanowska
   II. Komitet Astronomii PAN
   III.Kategoryzacja KBN placowek astronomicznych 
   IV. Sklad Sekcji Astrofizyki KBN
   V.  Zloty medal dla Profesora Paczynskiego
   VI. Nowinki naukowe 

=====================================================================
   
I.  Zmarla Profesor Wilhelmina Iwanowska

W niedziele 16 maja zmarla Pani prof. dr hab. Wilhelmina Iwanowska, 
nestor torunskiej astronomii, wieloletni dyrektor Instytutu Astronomii UMK 
i kierownik Pracowni Astrofizyki ZA PAN w Toruniu. Pogrzeb 
Pani Profesor Iwanowskiej bedzie mial miejsce w piatek, 21 maja,
o godzinie 11:00 w kosciele Najsw. Marii Panny. 

Informacje od Prof. Tylendy przekazal Marek Gierlinski <gier@camk.edu.pl>

=====================================================================

II. Komitet Astronomii PAN

W dniu 26 marca b.r. odbylo sie inauguracyjne posiedzenie 
Komitetu Astronomii PAN. W wyniku wyborow w jego sklad weszly
nastepujace osoby (alfabetycznie, bez tytulow): Henryk Cugier, Bozena
Czerny, Robert Glebocki, Jan Hanasz, Michal Heller, Jerzy Jakimiec, Michal
Jaroszynski, Mikolaj Jerzykiewicz, Janusz Kaluzny, Zbigniew Klos, Jerzy
Kreiner, Marcin Kubiak, Andrzej Kus, Michal Ostrowski, Michal Rozyczka,
Marek Sarna, Andrzej Soltan, Antoni Stawikowski, Kazimierz Stepien, Janusz
Sylwester, Romuald Tylenda, Marek Urbanik, Edwin Wnuk, Janusz Ziolkowski. 
Ponadto " z urzedu" w sklad Komitetu wchodza czlonkowie PAN (w tym: Wojciech
Dziembowski i Jozef Smak) W wyniku uzupelniajacych wyborow przeprowadzonych
na pierwszym posiedzeniu Komitetu w jego sklad dodatkowo weszli: Miroslaw
Giersz, Pawel Haensel, Krystyna Kurzynska, Grzegorz Sitarski, Andrzej
Udalski oraz Andrzej Zdziarski.

W wyniku wyborow, przewodniczacym Komitetu zostal Jozef Smak, z-ca
przewodniczacego Kazimierz Stepien, sekretarzem Miroslaw Giersz. W sklad
Prezydium Komitetu wybrano ponadto Mikolaja Jerzykiewicza, Antoniego
Stawikowskiego i Marka Urbanika.

From: Jerzy Kreiner <sfkreine@cyf-kr.edu.pl> 
=====================================================================

III. Kategoryzacja KBN placowek astronomicznych 
   

              KATEGORYZACJA PLACOWEK ASTRONOMICZNYCH

Ostatnio spore zainteresowanie wzbudzila nowa kategoryzacja placowek
naukowych, dokonana przez KBN. Oto jej podstawowe zasady, w odniesieniu do
astronomii. Oceniany jest dorobek naukowy instytucji w formie punktow
przyznawanych za konkretne osiagniecia. Najwazniejsze elementy systemu
punktowego sa nastepujace (pelna informacje w tym zakresie mozna uzyskac od
dyrektorow instytutow, ktorzy otrzymali w swoim czasie odpowiednie
dokumenty): 

za publikacje w roku 1997 w czasopismie z listy Instytutu Informacji
Naukowej w Filadelfii (zwanej lista filadelfijska) - 10 punktow. 

za publikacje w roku 1997 w innym miedzynarodowym czasopismie recenzowanym
- 3 punkty

za publikacje konferencyjna opublikowana w innych, niz poprzednio
wyliczone, miejscach (np. w Proceedings) - 1 punkt

za napisanie monografii o zasiegu miedzynarodowym - 24 punkty
rozdzial w tejze - 10 punktow
to samo w odniesieniu do monografii, lub podrecznikow krajowych - 16 i 2
punkty, odpowiednio,
sa tez drobne punkty za redakcje monografii

Warunkiem uzyskania punktow jest, by autorem, lub jednym z autorow, byla
osoba zwiazana z oceniana instytucja i adres tej instytucji byl wpisany
jako pelnoprawna afiliacja. Nie moze to byc informacja, ze ktos jest "on
leave of absence", czy ze ma "permanent address". W wypadku konferencji,
nie moze to byc abstract, lub informacja o plakacie. 


Na nalegania innych srodowisk wprowadzono tez punkty za stopnie i tytuly
naukowe uzyskane przez pracownikow instytucji i nadane przez te instytucje,
np. za profesure pracownika jest 20 p., za habilitacje 12 p., a za doktorat
8 p. Punkty oblicza sie z lat 1995-97 i dzieli przez trzy.

Dla placowek prowadzacych badania stosowane wprowadzono tez cennik
osiagniec z tej dziedziny (wynalazki, wdrozenia itp.)

Ustepstwem na rzecz tych, ktorzy uwazali, ze nie mozna abstrahowac od
uznaniowej oceny wartosci placowki bylo wprowadzenie tzw. punktow
uznaniowych (przyznawanych przez odpowiedni Zespol KBN), tyle, ze
maksymalna ich liczba to 25 % punktow parametrycznych (uzbieranych z
powyzej wyliczonych osiagniec). 

Aby obliczyc efektywnosc danej placowki, nalezy laczna sume punktow
podzielic przez liczbe osob prowadzacych badania. Po dlugich dyskusjach
przyjeto, ze bedzie to tzw. przeliczeniowa liczba pracownikow
uczestniczacych w badaniach naukowych, obliczana juz od wielu lat do celow
okreslenia wysokosci dotacji statutowej (dst). Jest to:

    N(przel) = N(prof. + dr hab.) + 0.7 N(dr) + 0.4N(pozostali)

gdzie N, to liczba zatrudnionych w placowce osob, odpowiednio, z tytulem i
stopniem dr hab, potem dr, a potem wszystkich innych, ktorych dyrektorzy
wykazywali w swoich wnioskach, jako bioracych udzial w badaniach (np.
naukowo-techniczni itp.). Dane te wzieto z wnioskow o dst na rok 1999,
zlozonych w polowie 1998 r. 

Mamy zatem;         E = [L(par)+L(uzn)]/N(przel)


Na podstawie danych z GUS wynika, ze, o ile np.  pracownicy PAN w naukach
mat-fiz. pracuja 100% czasu nad nauka, to pracownicy wyzszych uczelni tylko
70%. Wprowadzono wiec czynnik korygujacy, mnozac N(przel) instytucji
uczelnianych przez 0,7. To, w oczywisty sposob podnosi koncowa wartosc ich
efektywnosci.

Zasady obliczania punktow w astronomii, badaniach kosmicznych i fizyce
byly identyczne, wiec dane z tych nauk sa ze soba bezposrednio
porownywalne. W szczegolnosci, fizycy podzielili przedzial osiaganych E
na 5 przedzialow, co dalo 5 kategorii i ja zaakceptowalem to dla
nas. Warunkiem narzuconym z gory bylo, by nie wiecej niz 20%
wszystkich instytucji znalazlo sie w kategorii I. Wzorem fizykow, ktorzy
przyznali maksimum punktow uznaniowych paru najwiekszym i majacym
oddzialy terenowe instytucjom, ja zaproponowalem przyznanie tez maksimum
punktow CAMK i CBK. Pozostale placowki astronomiczne nie dostaly zadnych
punktow uznaniowych. Koncowe przedzialy dla kolejnych kategorii
wygladaja nastepujaco:

I kat.    18.5 < E
II kat.   12.5 < E < 18.5
III kat.    10 < E < 12.5
IV kat.      7 < E < 10
V kat.       3 < E < 7

Dodatkowym warunkiem dla zaliczenia instytucji do I kategorii jest, by
calkowita liczba punktow przekraczala 150 punktow. Eliminuje to z I
kategorii bardzo male instytucje, w ktorych fluktuacje E moga byc duze.

Wyniki kategoryzacji posluzyly do okreslenia poziomu finansowania
placowek w ramach dotacji statutowej na rok 1999. Obecnie trwa
podsumowanie doswiadczen zebranych w czasie prac zespolow, co posluzy do
opracowania zasad kategoryzacji na nastepny rok. Panuje ogolna zgodnosc,
ze podstawowe zasady (premiowanie wynikow naukowych) powinny byc
utrzymane, ale szczegolowe zasady i rozwiazania moga ulec modyfikacji.

Oto najwazniejsze wyniki dla placowek astronomicznych i CBK PAN

jednostka  L(par)   L(uzn) N(przel)  E   Kat.  dst99     dst99/dst98

CAMK PAN   622(490)* 156    41     19.0   I   3 377 200     1.20   
OA UW      379(340)   -     10     38.9   I     275 200     1.38
OA UJ      193(150)   -     15     13.2   II    238 400     1.24
OA UAM     101(80)    -      8     13.3   II     89 100     1.61
WSP Kr.     79(73)    -      3.5   22.8** II     50 850     1.34
WSP ZG      51(37)    -      3.5   14.7   II     47 700     1.41
CA UMK     194(150)   -     16     12.1   III   282 200     1.05
IA UWr     109(80)    -     10.5   10.5   III   172 800     1.07
CBK PAN    498(360)  124    74      8.4   IV  2 672 200     0.94

* w nawiasie liczba punktow uzyskanych wylacznie za publikacje
"filadelfijskie",

** suma punktow mniejsza od 150.

Na zakonczenie podkreslam jeszcze raz: powyzsze dane nie sa oficjalne.
Prosze w zadnym wypadku nie zwracac sie do urzedu KBN z odwolaniami, czy
pretensjami, gdyz jedynie ja ponosze odpowiedzialnosc za ich
upublicznienie i ewentualne pomylki w nich. KBN poinformuje zainteresowane
placowki oficjalnym pismem i ono dopiero moze stanowic podstawe do
podjecia jakichkolwiek oficjalnych krokow.
                                          Kazimierz Stepien

======================================================================

IV. Sklad Sekcji Astrofizyki KBN
   
Na konkurs XVII (tj. ten, w ktorym wnioski skladalo sie do konca stycznia
1999) w naszych sekcjach KBN znalazly sie nastepujace osoby:
 
Sekcja Astronomii:
 
Bozena Czerny,
Robert Glebocki,
Michal Jaroszynski,
Andrzej Kus,
Tadeusz Michalowski,
Marek Siarkowski,
Michal Szymanski,
Janusz Ziolkowski - przewodniczacy
 
Sekcja Badan Kosmicznych:
 
Wlodzimierz Bednarek,
Stanislaw Bialousz,
Jan Hanasz,
Eryk Infeld,
Aleksander Schwarzenberg-Czerny - wiceprzewodniczacy,
Janusz Sylwester - przewodniczacy
Andrzej Zdziarski
 
From: Kazimierz Stepien <kst@coma.astrouw.edu.pl>
======================================================================

V. Zloty medal dla Profesora Paczynskiego
   
Zloty Medal Royal Astronomical Society zostal przyznany w tym roku 
Prof. Bohdanowi Paczynskiemu za "his inspiring leadership within 
astronomical community and distinguished record in many fields, 
most recently gravitational lensing and microlensing survey experimets".  

From: Jerzy Kreiner <sfkreine@cyf-kr.edu.pl> (wiadomosc od Moniki
                                              Balucinskiej-Church)
======================================================================

VI.  Nowinki naukowe 

THE SCIENCE OF GAMMA RAY BURSTERS has now
advanced to the point where a robot optical telescope, responding
to signals from orbiting gamma-ray and x-ray telescopes, can
within seconds swivel to a spot on the sky and photograph the
visible component of the burst.  Thus the object GRB990123 (with
a redshift of 1.6) was glimpsed at optical wavelengths on January
23, 1999 at the crucial early stage of its eruption.  Indeed this was
the first time a GRB was detected optically while still belting out
gammas.  Judging by its gamma emissions it was either the most
energetic GRB yet observed (if its energy were being spewed the
same in all directions) or the observations constitute the first
evidence for a beaming effect in GRB's.  The object's afterglow
was also watched by radio and infrared telescopes.  These prompt
measurements are important for understanding the burster's energy
engine, which operates at full throttle for only about 100 seconds. 
(Science, 26 March 1999; Nature, 1 April 1999.)

AN EXTENDED EXTRASOLAR PLANETARY SYSTEM, a star
orbited by three satellites, has been mapped by two separate teams
of astronomers, one using the Lick Observatory in California
(http://www.physics.sfsu.edu/~gmarcy/planetsearch
/upsand/upsand.html) and one using Harvard-Smithsonian's
Whipple Observatory in Arizona.  The innermost planet circling
the star Upsilon Andromedae (44 light years from Earth) had been
known previously but the discovery of its two siblings is new.  The
presence of the planets is inferred from irregularities in the star's
light emission.  The masses for the three planets (working
outwards, 0.75, 2, and 4 Jupiter masses) and the orbital radii (0.06,
0.83, and 2.5 times the Earth-Sun distance) are puzzling since
according to some theories a Jupiter-sized planet (much less three
of them) should not have formed so close to a star.  (The two
groups of astronomers have submitted their findings to the
Astrophysical Journal.)

MARS MAGNETISM.  The Mars Global Surveyor spacecraft has
discovered patterns of magnetized surface rock, broad stripes of
magnetic material pointing in one direction alternating with
magnetic material pointing in the opposite direction, somewhat
like the patterns seen at mid-ocean rift zones on Earth.  On our
planet the alternating stripes testify to the changing nature of
Earth's magnetic field and to the recurring upwelling of magma
resulting from the movement of tectonic plates above a seething
molten planetary core. The conclusion: Mars too might have
experienced tectonic activity.  (Science, 30 April 1999.)

====================================================================